RegionyDziedzictwoMapa dziedzictwa
  1. Biebrza I KNOW
  2. artykuły
  3. dolistowo stare cmentarz przykoscielny parafii sw wawrzynca
Nekropolie i Miejsca Pamięci

Dolistowo Stare – Cmentarz przykościelny parafii św. Wawrzyńca

Cmentarz został założony na przełomie XV i XVI w. na planie prostokąta. Usytuowa-ny jest w południowo-zachodniej części miejscowości i ma powierzchnię 0,4 ha. Do końca XVIII w. był miejscem pochówków parafian dolistowskich. Cmentarz rozciąga się wokół kościoła pw. św. Wawrzyńca, wzniesionego w latach 1789--1791 staraniem Izabeli Branickiej. W 1841 r. wybudowano nową, kamienną dzwonnicę, a w następnych

Pomnik Pamięci rtm. Wiktora Macieja Moczulskiego

Krzyż misyjny

XIX-wieczny nagrobek rodziny Andraków, wykonany

w białostockim warsztacie Jana Dobrogosta

XIX-wieczny krzyż żeliwny

latach ogrodzenie pokryto dachówką. Obecnie cmentarz otacza mur z kamieni polnych na cementowej zaprawie z trójdzielną bramą od strony południowej.

Najstarszy, znajdujący się na jego terenie nagrobek pochodzi z 1897 r. i należy do Józefa i Marii Andraków -- ma postać kamiennego pomnika z umieszczoną w płycinie obramionej stylizowanym gotyckim oknem inskrypcją: Ś.P./ JÓZEF/ ANDRAK/ ŻYŁ LAT 60 †1880 R./ I ŻONA MARIJA/ ANDRAK/ ŻYŁA LAT 70 †1897 R./

PROSZĄ PRZECHODNIA/ O ANIOŁ PAŃSKI (z białostockiego warsztatu Jana Dobrogosta). Zwraca również uwagę krzyż z 1877 r. z inskrypcją: ZA DUSZE RO-DZICÓW/ TOMASZA I MARYANNY, ORAZ ŻONY/ MARYANNY, BRACI, SIÓSTR/ I CAŁEJ FAMILII MILEWSKICH/ PROSZĘ O TRZY ZDROWAŚ

MARYA/ FUNDATOR JAN MILEWSKI/ 1877 R., a także drewniany krzyż i rzeź-ba Matki Bożej trzymającej na kolanach ciało martwego Chrystusa z 1904 r. Warto również zobaczyć współczesny pomnik poświęcony poległemu 25 września 1939 r., ok. 30 m od mostu w Dolistowie Starym, rtm. Wiktorowi Maciejowi Moczulskiemu. 26 września 1939 r. został on pochowany na cmentarzu parafialnym w Jaminach.

Cmentarz został założony w 1803 r., na planie zbliżonym do litery L. Położony jest ok. 2 km za wsią i ma powierzchnię 2 ha (w latach 60. XX w. został powiększony).

Na obwiedziony kamiennym murem teren nekropolii prowadzą trzy bramy, przy czym dwie na tzw. stary cmentarz. Ogrodzenie i brama główna pochodzą z drugiej połowy XIX w. -- brama jest trzyosiowa, z szerokim przejazdem na osi środkowej, powtarza schemat kompozycyjny bramy przy kościele parafialnym. W zachodniej części cmentarza znajduje się murowana kaplica pw. św. Jerzego z początku XIX w. Najstarszy znaleziony nagrobek pochodzi z 1871 r. -- jest to żeliwny, sztabiński po-mnik ustawiony w ogrodzonym polu grobowym i zwieńczony ażurowym krzyżem z in-skrypcją: Ś.P./ KAZIMIERZ/ MONIUSZKO/ ZMARŁ DNIA 5 LIPCA/ 1872 R./

PRZEŻYWSZY LAT 80. Ponadto uwagę zwraca granitowy obelisk z inskrypcją: Ś.P./ MARCIN/ MONIUSZKO/ ŻYŁ LAT 83/ UMARŁ/ 8 LISTOPADA/ 1886

ROKU/ I TU SĄ/ GROBY/ FAMILIJNE/ PERKOWSKICH oraz bardzo zde-wastowany nagrobek z żeliwnym krzyżem z inskrypcją: IGNACY I MARJANNA/ ANDRACCY/ UM. 1897 R./ PROSZĄ O 3 ZDROWAŚ/ MARYA. Wokół kaplicy

zachowały się również: zabytkowe nagrobki żeliwne w formie postumentów zwieńczo-nych krzyżami, nagrobki z początku XX w. w formie konarów i złamanych drzew, że-liwne krzyże z drugiej połowy XIX w., pomniki żeliwne i kute krzyże osadzone na ka-miennych cokołach. Przy kaplicy znajdują się także groby dolistowskich kapłanów, w tym choćby ks. Wacława Zawadzkiego (zm. 1893), oraz zasłużonych mieszkańców, m.in. Kazimierza Moniuszki (zm. 05.07.1871), Maryi z Czeczotów Moniuszkowej

Widok ogólny od wschodu

Kaplica cmentarna

pw. św. Jerzego

(zm. 22/10.09.1891) i Adolfa Moniuszki (zm. 28/16.10.1897). Na uwagę zasługuje ponadto osadzony na kamiennym cokole ażurowy, żeliwny krzyż wypełniony motywem wici akantowej i maswerku oraz uskrzydlonymi główkami aniołów. W górnej partii ramienia wzdłużnego widnieje kielich z hostią, poniżej pasyjka, natomiast ramię po-przeczne zakończone jest emblematami maryjnymi. W dolnej partii krzyża znajdują się tablice z dekalogiem symbolizujące Stary Testament, pod którymi umieszczone są przedstawienia ludzkiej głowy, wołu, lwa i orła symbolizujące ewangelistów, czyli Nowy Testament. Tabliczka inskrypcyjna nie zachowała się. Jest to jeden z niewielu tak bogatych ikonograficznie krzyży odnaleziony na terenie gmin nadbiebrzańskich (analogiczny przykład -- nagrobek Siulborskich -- znajduje się w miejscowości Gać Pólko w gminie Trzcianne).

Powiązane artykuły

Nekropolie i Miejsca Pamięci
Wszystkie artykuły

Trzcianne – Cmentarz parafii św. Apostołów Piotra i Pawła

14 marca 2026 | 8 min. czytania

Więcej

Mońki – Cmentarz przykościelny parafii Matki Bożej Częstochowskiej i św. Kazimierza

14 marca 2026 | 3 min. czytania

Więcej

Goniądz – Cmentarz parafii św. Agnieszki

14 marca 2026 | 7 min. czytania

Więcej

Lokalna Grupa Działania – Fundusz Biebrzański 

ul. Goniądzka 6,
16-150 Suchowola 

tel. 85 71 28 307 

e-mail: sekretariat@biebrza-leader.pl

Lokalna Grupa Działania – Fundusz Biebrzański  © copyright 2026, wszystkie prawa zastrzeżone