Pierwszy kościół stał w Dolistowie Starym zapewne już w drugiej połowie XV w. Była to świątynia drewniana nosząca wezwanie św. Wawrzyńca, a jej istnienie w tym miejscu potwierdzają dokumenty pochodzące z początku XVI w. W pierwszej połowie XVII w. Krzysztof Wiesiołowski, marszałek Wielkiego Księstwa Litewskiego i dzierżawca Dolistowa, ufundował budowę kościoła murowanego. Fundacja ta nie została zrealizowana, a po śmierci Wiesiołowskiego wdowa po nim, Aleksandra z Sobieskich, ukończyła jedynie fundamenty i kryptę, która służyła pochówkom. Rolę świątyni parafialnej pełnił w tym okresie kościół drewniany. Dalsze prace przy budowie świątyni fundowała Izabela z Poniatowskich Branicka, wdowa po Janie Klemensie, właścicielu dóbr Białystok i dzierżawcy Dolistowa. Projekt świątyni wykonał nadworny architekt Izabeli Branickiej Jan Zschernig w 1789 r. Zaprojektował on jednonawowy kościół zakończony półkolistą absydą. Kształt ten został wymuszony istniejącymi już fundamentami, które odkopano i wzmocniono. Dominującą cechą surowej, pozbawionej detalu bryły kościoła jest parawanowa fasada, nieco szersza od korpusu. Została ona zwieńczona schodkową attyką przesłaniającą dach oraz ozdobnie opracowana boniowaniem i pilastrami dźwigającymi belkowanie. Kościół ukończono i konsekrowano w 1791 r.
W wyposażeniu świątyni znajduje się pochodzący z połowy XVIII w. i przeniesiony ze starego kościoła drewniany ołtarz z krucyfiksem umieszczonym w polu głównym. Wokół krucyfiksu rozlokowane są wota przedstawiające m.in.: słońce i księżyc, serce, nogę, dłoń oraz gołębicę Ducha Świętego. W znajdujących się w ścianach bocznych niszach zostały umieszczone dwa ołtarze boczne w formie kolumnowych arkad. W lewym ołtarzu widnieje obraz św. Wawrzyńca Męczennika, a w prawym Matki Bożej Różańcowej pochodzący z połowy XVIII w. i zakryty metalową koszulką. Ze starego kościoła pochodzi również barokowa chrzcielnica ozdobiona motywem liści akantu. Drewniany, kasetonowy strop świątyni pokryty został polichromią autorstwa Józefa Łotowskiego, wykonaną na przełomie lat 70. i 80. XX w.
Obok kościoła wznosi się wymurowana z kamieni polnych dwukondygnacyjna dzwonnica, pochodząca z 1841 r. Szczyty dzwonnicy, obramienia otworów głosowych i blend oraz jej naroża zostały otynkowane.
Galeria
