Parafia w Goniądzu należy do najstarszych w dolinie Biebrzy. Została erygowana zapewne na początku XV w., a fundatorem pierwszego kościoła parafialnego przed 1430 r. był wielki książę Witold. Goniądz był ważnym miastem leżącym w centrum dóbr Radziwiłłów, ze względu na rozległość zwanych państwem goniądzko-rajgrodzkim. Oprócz kościoła parafialnego znajdowały się tu jeszcze inne świątynie: kaplica zamkowa z 1511 r. i kościół szpitalny pw. św. Ducha z 1520 r. Ostatnim drewnianym kościołem parafialnym w Goniądzu była świątynia z połowy XVIII w. zbudowana przez proboszcza i sekretarza Jana Klemensa Branickiego - ks. Antoniego Wacława Betańskiego. Dzięki związkom z białostockim dworem nowy kościół zaprojektował nadworny architekt Branickich Jan Sękowski, a Izabela z Poniatowskich Branicka miała swój udział w jego fundacji. Kościół ten spłonął w 1921 r., a już w następnym roku nowy proboszcz goniądzki ks. Adam Abramowicz rozpoczął budowę kolejnej świątyni. Projekt dwuwieżowego, bazylikowego kościoła na rzucie dwóch przenikających się elips - korpusu nawowego i transeptu, wykonał warszawski architekt Oskar Sosnowski. We wrześniu 1924 r. bp wileński Jerzy Matulewicz konsekrował nową świątynię. Podczas wojny, w 1944 r., poważnym uszkodzeniom uległy wieże, część ścian, dach oraz wyposażenie. W 1946 r. przystąpiono do odbudowy kościoła, która zakończyła się w 1973 r.
Świątynia jest orientowana, murowana z cegły, tynkowana. Została wzniesiona w układzie bazylikowym, z trzema nawami i transeptem, do którego przylega ośmioboczna w rzucie kaplica św. Antoniego. Wklęsłą fasadę ujmują dwie ukośnie ustawione wieże na rzutach kwadratu, nakryte dzwonowatymi hełmami. Korpus nawowy przykryty został dachem polskim łamanym, z sygnaturką na skrzyżowaniu naw. Kaplicę św. Antoniego nakrywa dach dzwonowaty. Elewacje o podziałach ramowo-płycinowych w górnych partiach zostały wzbogacone masywnymi wolutami. Wnętrze podzielone jest na nawy rzędami półkolistych arkad i przekryte sklepieniem kolebkowym z lunetami oraz sklepieniem krzyżowym. Ściany i sklepienia pokrywa barwna polichromia przedstawiająca m.in. wizerunki poprzednich kościołów goniądzkich. W wyposażeniu świątyni znajduje się neobarokowy ołtarz główny z krucyfiksem z połowy XVIII w., zasłaniany XX-wiecznym wizerunkiem św. Agnieszki.
Galeria
