RegionyDziedzictwoMapa dziedzictwa
  1. Biebrza I KNOW
  2. artykuły
  3. goniadz kosciol pw sw agnieszki
Architektura i Zabytki Murowane

Goniądz – Kościół pw. św. Agnieszki

Parafia w Goniądzu należy do najstarszych w dolinie Biebrzy. Została erygowana zapewne na początku XV w., a fundatorem pierwszego kościoła parafialnego przed 1430 r. był wielki książę Witold. Goniądz był ważnym miastem leżącym w centrum dóbr Radziwiłłów, ze względu na rozległość zwanych państwem goniądzko-rajgrodz-kim. Oprócz kościoła parafialnego znajdowały się tu jeszcze inne świątynie: kaplica zamkowa z 1511 r. i kościół szpitalny pw. św. Ducha z 1520 r. Ostatnim drewnianym kościołem parafialnym w Goniądzu była świątynia z połowy XVIII w. zbudowana

Kościół parafialny w Goniądzu

Ołtarz główny z obrazem św. Agnieszki

przez proboszcza i sekretarza Jana Klemensa Branickiego -- ks. Antoniego Wacława Betańskiego. Dzięki związkom z białostockim dworem nowy kościół zaprojektował nadworny architekt Branickich Jan Sękowski, a Izabela z Poniatowskich Branicka miała swój udział w jego fundacji. Kościół ten spłonął w 1921 r., a już w następnym roku nowy proboszcz goniądzki ks. Adam Abramowicz rozpoczął budowę kolejnej świątyni. Projekt dwuwieżowego, bazylikowego kościoła na rzucie dwóch przeni-kających się elips -- korpusu nawowego i transeptu, wykonał warszawski architekt Oskar Sosnowski. We wrześniu 1924 r. bp wileński Jerzy Matulewicz konsekrował nową świątynię. Podczas wojny, w 1944 r., poważnym uszkodzeniom uległy wieże, część ścian, dach oraz wyposażenie. W 1946 r. przystąpiono do odbudowy kościoła, która zakończyła się w 1973 r.

Świątynia jest orientowana, murowana z cegły, tynkowana. Została wzniesio-na w układzie bazylikowym, z trzema nawami i transeptem, do którego przylega ośmioboczna w rzucie kaplica św. Antoniego. Wklęsłą fasadę ujmują dwie ukośnie ustawione wieże na rzutach kwadratu, nakryte dzwonowatymi hełmami. Korpus nawowy przykryty został dachem polskim łamanym, z sygnaturką na skrzyżowaniu naw. Kaplicę św. Antoniego nakrywa dach dzwonowaty. Elewacje o podziałach ra-mowo-płycinowych w górnych partiach zostały wzbogacone masywnymi wolutami. Wnętrze podzielone jest na nawy rzędami półkolistych arkad i przekryte sklepieniem kolebkowym z lunetami oraz sklepieniem krzyżowym. Ściany i sklepienia pokrywa barwna polichromia przedstawiająca m.in. wizerunki poprzednich kościołów go-niądzkich. W wyposażeniu świątyni znajduje się neobarokowy ołtarz główny z kru-cyfiksem z połowy XVIII w., zasłaniany XX-wiecznym wizerunkiem św. Agnieszki.

Położona malowniczo na szczycie wzgórza w pobliżu kościoła parafialnego niewielka kaplica nosi wezwanie św. Floriana. Zbudowana została w 1864 r. na terenie daw-nego cmentarza szpitalnego, gdzie stał drewniany, XVIII-wieczny kościół szpitalny pw. Ducha Świętego, przeniesiony na początku XIX w. na nowy (obecny) cmentarz grzebalny. W 1944 r. w trakcie przesuwania się frontu kaplica została częściowo uszkodzona w partii ścian i dachu. Obecnie co roku 4 maja odbywają się w niej nabożeństwa dla strażaków, których patronem jest św. Florian.

Neoklasycystyczna kaplica zbudowana została na rzucie prostokąta, z półkolistą absydą od wschodu. Murowana z cegły, tynkowana, kryta blachą. Posiada gład-kie elewacje, z półkolistymi oknami, natomiast absyda, zwieńczona profilowanym gzymsem, została zaopatrzona w prostokątną niszę zamkniętą odcinkowo. Elewację frontową ujmują szerokie lizeny i wieńczy masywny, trójkątny naczółek z prosto-padłościennymi cokołami pod metalowe krzyże. Podobny cokół z krzyżem zdobi naczółek. Wnętrze jednoprzestrzenne, nakryte płaskim stropem, z sarkofagową

Kaplica św. Floriana w Goniądzu

murowaną mensą wtopioną w ścianę. Na niej znajduje się drewniany, barokowy krucyfiks, umieszczony na tle współczesnej polichromii przedstawiającej św. Jana Ewangelistę i Maryję. Strop zdobi analogiczne malowidło w formie tonda z wize-runkiem św. Michała Archanioła.

Powiązane artykuły

Architektura i Zabytki Murowane
Wszystkie artykuły

Trzcianne – Kościół pw. św. Apostołów Piotra i Pawła

14 marca 2026 | 4 min. czytania

Więcej

Mońki – Dworzec kolejowy

14 marca 2026 | 3 min. czytania

Więcej

Mońki – Kościół pw. Matki Bożej Częstochowskiej

14 marca 2026 | 4 min. czytania

Więcej

Lokalna Grupa Działania – Fundusz Biebrzański 

ul. Goniądzka 6,
16-150 Suchowola 

tel. 85 71 28 307 

e-mail: sekretariat@biebrza-leader.pl

Lokalna Grupa Działania – Fundusz Biebrzański  © copyright 2026, wszystkie prawa zastrzeżone