Cmentarz został założony w drugiej połowie XVIII w. na nieregularnym, owalnym planie. Jest usytuowany w centrum wsi, wokół kościoła, na pofałdowanym terenie i ma powierzchnię ponad 2 ha. Otacza go kamienny mur z bramą zbudowaną prawdopodobnie w 1871 r. oraz bramkami. Ogrodzenie na długości ponad 1,5 km zostało odbudowane w 1937 r. staraniem parafian. W ogrodzeniu w północnej części cmentarza znajdują się dwie kapliczki murowane z kamienia polnego z ostatniej ćwierci XIX w., a w południowej - dwie wolnostojące, drewniane kapliczki z drugiej połowy XIX w. Znaczenie historyczne posiadają usytuowane w północno-wschodniej części cmentarza: mogiła zbiorowa z białymi, drewnianymi krzyżami 24 mieszkańców z okolic Jamin zamordowanych przez gestapo w 1944 r., mogiła żołnierzy niemieckich w formie kamiennego grobowca z I wojny światowej, nagrobki wójta gminy Dębowo B. Ostapowicza z 1886 r., ks. J. Bacewicza z 1886 r. i ks. M. Bartoszewicza z 1866 r., a także mogiła weterana Powstania Styczniowego B. Chilickiego z 1882 r. (w północnej części cmentarza, żeliwny krzyż) oraz grób rotmistrza W. Moczulskiego z 1939 r. Na terenie nekropolii znajdziemy także kilkadziesiąt sztabińskich krzyży i żeliwnych nagrobków z drugiej połowy XIX w. oraz niezliczone krzyże kowalskiej roboty. Charakterystyczne wyroby z Huty Sztabińskiej Brzostowskiego to m.in.: żeliwne nagrobki w formie krzyża na wysokim cokole z inskrypcją nagrobną, żeliwne nagrobki dekorowane na bocznych ściankach wyobrażeniem aniołka stojącego przy urnie i gaszącego pochodnię oraz uskrzydloną główką na przedniej ściance, a także wysokie krzyże osadzone na postumencie o gładkich, obramionych ramionach zakończonych ażurowym trójliściem z wkomponowaną palmetką, pełne lub ażurowe. Ramię podłużne krzyża kończy się zwykle półpostacią anioła ze złożonymi modlitewnie rękoma lub kulą. W dole krzyża jest często przymocowana owalna tablica z wypukłą, majuskułową inskrypcją. Inne ażurowe, żeliwne krzyże zdobią uskrzydlone główki aniołów i czaszki ze skrzyżowanymi piszczelami - symbole marności. Najważniejszym elementem jamińskiej nekropolii jest modrzewiowy kościół pw. św. Mateusza, przeniesiony z Augustowa i złożony w 1849 r.
Galeria
