RegionyDziedzictwoMapa dziedzictwa
  1. Biebrza I KNOW
  2. artykuły
  3. janow cmentarz parafii sw jerzego
Nekropolie i Miejsca Pamięci

Janów – Cmentarz parafii św. Jerzego

Cmentarz został złożony na początku XIX w. (według R. Bujwickiego: *polowy cmentarz janowski zlokalizowano za miastem w 1794 r. staraniem proboszcza ks. Andrzeja Pola-kowskiego oraz wysiłkiem parafian został ogrodzony kamiennym murem. Drewnianą zaś kapliczkę cmentarną, bez prawa odprawianie w niej Mszy Świętej, ufundował parafianin Siniło*). Po 1934 r. został rozszerzony staraniem ks. Adama Ostrowskiego. Jest położony w południowej części miejscowości przy drodze Janów--Przystawka i ma nieregularny plan o powierzchni 3,5 ha. Otacza go mur ogrodzeniowy z ceglaną bramą z pierwszej połowy XX w., wybudowaną staraniem ks. Izydora Cybulskiego z cegły niewykorzy-stanej przy budowie janowskiego kościoła. Na cmentarzu znajduje się centralnie usytu-owana drewniana kaplica z początku XX w. Do najstarszych nagrobków należy zaliczyć

Brama cmentarna

Nagrobki

w południowo-

-zachodniej części cmentarza

od zachodu na kaplicę cmentarną

żeliwny krzyż z inskrypcją na cokole: چP/ KS. ANDRZEJ/ POLAKOWSKI/ PROB. PAR. JANÓW/ 1775--1822 oraz nagrobek z 1867 r. w postaci ażurowego, żeliwnego krzyża na kamiennym cokole w ogrodzeniu, stojący na mogile ks. Jana Polikowskiego (zm. 20.01.1867). Wokół kaplicy zachowały się: nagrobki żeliwne w formie postumen-tów zwieńczonych krzyżami, kamienne obeliski, nagrobki z początku XX w. w formie drzewa z uciętymi konarami, żeliwne krzyże z drugiej połowy XIX w. oraz ceglany obelisk -- pierwotnie tynkowany (analogią takiej formy są podobne obeliski z cmentarza katolickiego w Grodnie, datowane na początku XIX w.). Na cmentarzu znajduje się po-nadto 600 zabytkowych nagrobków w formie ażurowych, sztabińskich krzyży z drugiej połowy XIX w. Wśród nich warto zwrócić uwagę na m.in. krzyż żeliwny na ostrosłupo-wej, żeliwnej podstawie z inskrypcją: O KRWAWE SERCE JEZUSA CHRYSTUSA ZLITUJ SIĘ NAD UMARŁYMI 1873 R.; JESU CHRISTE/ MISERERE NO-STRI/ SECUNDUM MAGNUM/ MISERICORDIAM TUAM/ A. DNI 1873/ Z SITAWKI; ZA DUSZE/ MAŁYCH DZIATEK/ PROSZĘ O ANIELSKIE/

POZDROWIENIE/ FUNDATOR BLAUSZEWSKI/ 1878 R. oraz krzyż z tabliczką inskrypcyjną w rzadko spotykanej formie prostokąta zakończonego trójliściem o tre-ści: DO POCIESZENIA/ MATKI BOSKIEJ/ MATEUSZ KORZENIEWSKI/

1875 R. Znaczenie historycze posiada granitowy nagrobek z inskrypcją: D.O.M./ Ś. P.

X. ONUFRY/ CZAJKOWSKI/ PROBOSZCZ/ JANOWSKIEGO KOŚCIOŁA/ UR. 29 PAŹ 1830 R./ †4 KWIE.1894 R./ PROSI O ZDROWAŚ MARJA.

Cmentarz został założony w końcu XVIII w. na planie prostokąta. Jest położony w północnej części miejscowości, poza zabudowaniami, wśród pól uprawnych. Jego powierzchnia wynosi ok. 1 ha. Podczas II wojny światowej rozebrano większą część kamiennego ogrodzenia, wykorzystując pozyskany materiał na utwardzenie drogi do Korycina. Pozostałości po ogrodzeniu i bramie, usytuowanej pierwotnie w połu-dniowo-zachodnim narożniku, wskazują na olbrzymi stopień destrukcji. Podobny los spotkał wiele kamiennych nagrobków. Pewna ilość granitowych macew została również wykorzystana przez miejscową ludność do sporządzenia tzw. toczydeł do ostrzenia narzędzi gospodarczych i rzemieślniczych. Do dzisiaj na cmentarzu zachowało się na nim ok. 200 kamiennych macew -- porośniętych mchem, wchłoniętych w grunt, z nieczytelnymi inskrypcjami. Dzisiaj teren kirkutu porasta niepielęgnowana zieleń (krzewy i wysokie, niekoszone trawy). Nekropolia nie przypomina obecnie cmentarza, na którym podczas prac dokumentacyjnych prowadzonych w latach 80. XX w. zliczono prawie 400 nagrobków.

Opiekę nad cmentarzem objęła Fundacja im. Lecha Kruka. Można przypuszczać, że to z jej inicjatywy przy zachodniej granicy kirkutu ustawiono macewy prawdopodob-nie odzyskane z okolicznych miejscowości. Na jednej z nich widnieją płaskorzeźbione księgi, symbol człowieka uczonego w piśmie. W pobliżu 2017 r. ustawiono granitowy

Brama cmentarna

Pomnik pamięci i macewy

zgromadzone przy zachodniej granicy cmentarza

pomnik w formie macewy z napisami w językach polskim, angielskim, hebrajskim: PAMIĘCI CWI ARIE CHAJETA Z JANOWA (ZM. W 1932 R.)/ JEGO RO-DZINY I CZŁONKÓW JANOWSKIEJ GMINY ŻYDOWSKIEJ,/ ZAMORDO-WANYCH PODCZAS HOLOKAUSTU W LATACH 1941--1945/ RODZINA TAYLOR/ FUNDACJA OCHRONY DZIEDZICTWA ŻYDOWSKIEGO/ 2017.

Powiązane artykuły

Nekropolie i Miejsca Pamięci
Wszystkie artykuły

Trzcianne – Cmentarz parafii św. Apostołów Piotra i Pawła

14 marca 2026 | 8 min. czytania

Więcej

Mońki – Cmentarz przykościelny parafii Matki Bożej Częstochowskiej i św. Kazimierza

14 marca 2026 | 3 min. czytania

Więcej

Goniądz – Cmentarz parafii św. Agnieszki

14 marca 2026 | 7 min. czytania

Więcej

Lokalna Grupa Działania – Fundusz Biebrzański 

ul. Goniądzka 6,
16-150 Suchowola 

tel. 85 71 28 307 

e-mail: sekretariat@biebrza-leader.pl

Lokalna Grupa Działania – Fundusz Biebrzański  © copyright 2026, wszystkie prawa zastrzeżone