Cmentarz został założony w końcu XVI w. na planie zbliżonym do trapezu. Usytuowany jest w centrum miejscowości, w północno-zachodniej części przy drodze Sztabin-Jastrzębna-Lipsk, wokół kościoła parafialnego (w 1870 r. parafianie wystawili na cmentarzu grzebalnym kaplicę, która przed kilkoma laty została rozbudowana i pełni funkcję kościoła parafialnego pw. św. Rocha). Ma powierzchnię 1,8 ha i jest otoczony w północno-wschodniej części kamiennym ogrodzeniem z drugiej połowy XIX w. oraz w pozostałej części ogrodzeniem współczesnym z drugiej połowy XX w. Najpiękniejszy, najokazalszy oraz najstarszy pomnik pochodzi z 1850 r. i ma formę gotyckiego cyborium. Został zaprojektowany i wykonany przez hr. Karola Brzostowskiego dla jego najwierniejszej współpracownicy, głównej księgowej majątku Wiktorii z Wierzbickich Rymaszewskiej. Jest usytuowany w południowo-wschodniej części cmentarza, w pobliżu kaplicy cmentarnej, ma rzut kwadratu i zadaszenie wsparte na kanelowanych kolumienkach zwieńczonych półpostaciami aniołów. Boki pomnika w górnej partii zamknięte są łukiem ostrym, wypełnionym ażurowym maswerkiem. Nad grobowcem wznosi się cokół z żeliwnych płyt z tablicą inskrypcyjną: WIKTORIA/ Z WIERZBICKICH/ RYMASZEWSKA/ ZMARŁA W 53 ROKU ŻYCIA/ DNIA 20 LUTEGO 1850 ROKU. Pomnik został otoczony ażurowym, żeliwnym ogrodzeniem (identyczny pomnik odlano na upamiętnienie pochowanego w Augustowie Adolfa Gerschowa - administratora dóbr sztabińskich).
Na cmentarzu zachowało się również kilkadziesiąt krzyży i nagrobków z Huty Sztabińskiej z drugiej połowy XIX w. Konieczny do odszukania i obejrzenia jest krzyż z kwatery rodzinnej Marcina Franke z tablicą inskrypcyjną o treści: MARCIN FRANKE/ ZASŁUŻONY JAKO MAJSTER/ FABRYKI MACHIN ROLNICZYCH/ EMERYT URODZIŁ SIĘ 1806 R./ UMARŁ 1874/ TU SPOCZYWAJĄ ZWŁOKI/ Ś.P. JÓZEFY Z PAWŁOWSKICH/ FRANKE/ ŻYŁA LAT 75 PRZENIOSŁA SIĘ/ DO WIECZNOŚCI 27 GRUDNIA 1873 R./ ORAZ CURKI\[pis. oryg.\] ELŻBIETY Z FRANKÓW/ LAUDAŃSKIEJ KTÓRA ŻYŁA LAT 36/ I WNUKÓW MAŁOLETNICH/ UPRASZA SIĘ PRZECHODNIA/ O ZDROWAŚ MARYA ZA ICH DUSZE. Ponadto na terenie nekropolii znajdziemy ok. 100 nagrobków z pierwszej połowy XX w., w tym popularną formę drzewa z uciętymi konarami. W północno-wschodnim narożniku cmentarza uwagę zwraca pomnik zwieńczony orłem w koronie, poświęcony poległym powstańcom z 1863 r. z oddziału Józefa Konstantego Ramotowskiego „Wawra", wystawiony w latach 80. XX w. Zginęli oni w potyczkach pod Jastrzębną oraz Balinką w Puszczy Augustowskiej i zostali pochowani potajemnie w zbiorowej mogile na krasnoborskim cmentarzu. Tuż za bramą cmentarną (z lewej strony) ukryty w zieleni stoi pomnik poświęcony mieszkańcom parafii Krasnybór - ofiarom NKWD i UB z 1945 r. W kruchcie kościoła znajduje się tablica upamiętniająca mieszkańców ziemi augustowskiej wywiezionych na Sybir w latach 1940-1941 oraz ofiary stalinizmu, ufundowana w 1991 r. przez Związek Sybiraków.
Galeria
