W latach 70. XIX w. uruchomiono szlak kolejowy z Brześcia do Grajewa ze stacją w Mońkach, przy której powstała osada. W związku z jej znacznym rozwojem w 1920 r. powołana została parafia katolicka w Mońkach. Pierwszą wzniesioną tu murowaną świątynią była kaplica pw. św. Kazimierza, połączona z plebanią, służąca wiernym podczas budowy kościoła. Cegłę do budowy zarówno kaplicy, jak i kościoła pozyskano z rozbiórki carskich koszar w Hornostajach, którą parafianie transportowali wozami na plac budowy. Plac pod budowę kościoła ofiarowali Kazimierz i Wiktor Mońkowie, a prace rozpoczęto w 1923 r. pod nadzorem ks. Mieczysława Małynicza-Malickiego. Kontynuował je następnie ks. Cyprian Łozowski. Projekt kościoła sporządził znany architekt Stefan Szyller, który w swojej twórczości nawiązywał często do renesansu oraz baroku - i nowy kościół otrzymał taki właśnie kostium stylistyczny. Była to budowla o szerokim korpusie nawowym przeciętym również szerokim transeptem, na środku którego wznosiła się „renesansowa" kopuła ukryta całkowicie w konstrukcji dachowej. Nad kościołem górowała masywna, wielokondygnacyjna wieża ustawiona przed fasadą, nakryta imponującym hełmem z glorietą. Jego budowę ukończono w 1935 r. dzięki wysiłkowi wszystkich parafian. Podczas II wojny światowej, w 1941 r., wycofujące się wojska rosyjskie ostrzelały kościół z ciężkich dział, a po jego naprawie w 1944 r. świątynia została wysadzona i zburzona do fundamentów przez wojska niemieckie. W 1946 r. odnowiono kaplicę św. Kazimierza, która na czas odbudowy kościoła (1958--1966) pełniła funkcję tymczasowego kościoła parafialnego.
Kościół moniecki jest trójnawową bazyliką z krótkim transeptem, do którego ścian szczytowych przylegają niskie kaplice. Do elewacji zachodniej dostawione jest prosto zamknięte prezbiterium z zakrystiami po bokach. Nad fasadą wznosi się masywna wieża, czworoboczna w dolnych kondygnacjach i ośmioboczna w górnych, zwieńczona hełmem z dwiema glorietami ozdobionymi kulami na cokołach. Wnętrze świątyni podzielone zostało na nawy masywnymi filarami i przykryte sklepieniem krzyżowym. Nad skrzyżowaniem nawy z transeptem rozpięto sklepienie zwierciadlane, które zastąpiło trudną do realizacji kopułę. Ściany i sklepienia całko-wicie pokrywa barwna polichromia wykonana w duchu renesansu w latach 70. XX w. Neobarokowe wyposażenie kościoła pochodzi z lat 60. XX w.
Galeria
