Parafia w Sztabinie została wyodrębniona z parafii krasnoborskiej w 1895 r. Wcześniej starania o to czynił hr. Karol Brzostowski (zm. 1854), bowiem miejscowość ta usytuowana była w centrum jego dóbr zwanych Rzeczpospolitą Sztabińską. Znajdował się tu kościół drewniany, dwuwieżowy, pokryty gontem, z trzema ołtarzami wewnątrz. W 1901 r. proboszczem w Sztabinie został ks. Jakub Rółkowski, który w latach 1905-1910 zbudował tu neogotycką świątynię. Jej projekt wykonał architekt Adam Piotrowski z Siedlec. Powołano komitet budowy kościoła, zbierano ofiary pieniężne na ten cel oraz przeznaczano materiały i robociznę. 11 września 1910 r. bp Antoni Karaś konsekrował nowy kościół pw. św. Jakuba Apostoła. Zarówno podczas I, jak i II wojny światowej świątynia oraz jej wyposażenie poważnie ucierpiały, ale odrestaurowano je dzięki ofiarności parafian.
Neogotycki kościół w Sztabinie usytuowany jest przy rynku i otoczony ceglanym murem. W północno-wschodniej części cmentarza przykościelnego znajduje się odlany z żeliwa pomnik - popiersie Joachima Litawora Chreptowicza, kanclerza litewskiego, ustawione na trzonie kolumny. Rzeźba ta powstała zapewne w pierwszej połowie XIX w. w hucie Karola Brzostowskiego, wnuka Joachima Chreptowicza.
Kościół zbudowany został z czerwonej cegły w układzie bazylikowym, na rzucie krzyża łacińskiego. Posiada prezbiterium zamknięte trójbocznie i otoczone ambitem, z zakrystią i kaplicą Matki Bożej Częstochowskiej po jego obu stronach, oraz prostokątną kruchtę ujętą dwiema wieżami od południowego wschodu. Dominantą świątyni jest północna wieża, której ostatnia kondygnacja przepruta została smukłymi, ostrołukowymi otworami głosowymi, nadającymi całej konstrukcji wrażenie lekkości. Wieża południowa jest dużo niższa, przesunięta za fasadę i zwieńczona wysokim spiczastym hełmem. Elewacje kościoła opięte są schodkowymi szkarpami, które nad nawami bocznymi łączą się z łukami przyporowymi, oraz ozdobione ceglanym fryzem arkadkowym i gzymsami. Wejście do kościoła ujmuje uskokowy portal zwieńczony wimpergą z krzyżem, powyżej umieszczona jest maswerkowa rozeta, a całość elewacji frontowej wieńczy schodkowy szczyt z trzema ostrołukowymi, tynkowanymi blendami.
Trójnawowe wnętrze kościoła przekryte zostało sklepieniem krzyżowo-żebrowym i gwiaździstym. Wyposażenie świątyni pochodzi w większości z lat 60. XX w. i inspirowane jest sztuką gotycką.
Galeria
