Grodzisko w Aulakowszczyźnie (Aulekowszczyźnie) usytuowane jest na południo-wym stoku rzeki Kumiałka, przy północno-zachodnim skraju wsi. Jego powierzchnię aktualnie porasta roślinność parkowa. Grodzisko wpisano do rejestru zabytków województwa podlaskiego pod numerami 131 i 9/51A w 1958 r. Wpis uaktualniono pod numerem C-41 w 2008 r. Stanowisko oznaczone jest w ewidencji zabytków archeologicznych numerem 1 w miejscowości Aulakowszczyzna. W tradycji ludowej nosiło nazwę „Okopy".
Zabytek znany jest w literaturze od XIX w. To tajemnicze grodzisko nie było dotychczas badane wykopaliskowo. Ma nieokreśloną bliżej chronologię, choć jego związek z XI-wiecznym grodziskiem w Milewszczyźnie, położonym ok. 1,5 km dalej po drugiej stronie rzeki, wydaje się oczywisty. Grodzisko ma formę kolistą z majdanem otoczonym od strony zachodniej i północno-zachodniej pojedynczym wałem oraz fosą o szerokości ok. 10 m. Od strony wschodniej i północno-wschodniej naturalną linię obrony tworzyła podmokła łąka dolinna, przez którą przepływa bezimienny strumyk. W centralnej partii majdanu znajduje się wyniesienie o śred-nicy ok. 8 m. Zabytek od wschodniej strony został częściowo zniszczony.
Maciej Karczewski z Uniwersytetu w Białymstoku zarejestrował tu niewielką miąższość warstwy kulturowej i płytkie występowanie naturalnego calca. Grodzisko zostało datowane na XI-XIII w.
Nazwa wsi pochodzi od Piotra Aulaka, który dzierżawił tu ziemie w XVII wieku. Wraz z grodami w Milewszczyźnie, Trzciance, Grodziszczanach, Grodzisku, Zamczysku i Niewiarowie strzegło granicy mazowieckiej od wschodu. Na północ od grodziska, nad Kumiałką zorganizowano „miejsce popasu”, gdzie można przysiąść, odpocząć i zadumać się nad historią tych ziem patrząc na dawny gród.
Galeria
