Aulakowszczyzna – Wiatrak holender

Wiatrak jest położony 300 m na wschód od zabudowań wsi, przy drodze do Janowa. Został zbudowany na rzucie regularnego ośmioboku w konstrukcji słupowo-ryglowej, z zewnątrz obity jest deskami oraz wiórem chroniącym ściany przed opadami atmosferycznymi. Podstawą budowli są luźno ułożone kamienie polne. Dach pierwotnie pobity był gontem, zamienionym później na blachę. Wnętrze budowli podzielone zostało przy pomocy belkowych stropów na trzy kondygnacje dostępne schodami policzkowymi. Zachowało się niemal kompletne wyposażenie młyna, m.in. wał skrzydłowy z kołem palecznym, ulokowany na poddaszu i służący obracaniu ruchomej czapy wraz ze śmigami odpowiednio do kierunku wiatru.

Wiatrak zbudował w 1930 r. mieszkaniec Aulakowszczyzny nazwiskiem Kopciewski. Projektantem i wykonawcą był Olchanowski z Marchelówki, a konsultantem Ludwik Bartulewicz. Wiatrak pracował nieprzerwanie na potrzeby mieszkańców okolicznych wsi do 1948 r., kiedy to został przebudowany na młyn elektryczny. Wówczas zdemontowano niektóre zbędne już elementy, m.in. złożenie kamieni służące do rozcierania ziarna, a zamontowano śrutownik. Wiatrak działał jeszcze pod koniec lat 70. XX w., ale tylko na potrzeby właściciela. Przez pewien okres po zaprzestaniu przemiału pozostawał nieużytkowany. W 2014 r. obecny właściciel, wnuk budowniczego wiatraka, przeprowadził remont generalny młyna: wymienił stolarkę okienną i drzwiową oraz zewnętrzne pokrycie ścian z osikowego wióra. W 2016 r. zamontował nowe śmigi.

W 2017 r. wiatrak otrzymał ex equo pierwszą nagrodę w Konkursie na Najlepiej Zachowany Zabytek Wiejskiego Budownictwa Drewnianego w Województwie Podlaskim. Jury doceniło zaangażowanie właściciela w utrzymanie tego zabytku i jego remont przeprowadzony ze szczególną dbałością o substancję, formę i pierwotne przeznaczenie budynku. Obecnie wiatrak w Aulakowszczyźnie można zaliczyć do niewielkiej grupy bardzo dobrze zachowanych młynów wiatrowych w województwie podlaskim.