Korycin - Wiatrak paltrak

Wiatrak w Korycinie stoi na sztucznie usypanym wzniesieniu przy drodze Białystok–Augustów. W 2006 r. został zakupiony przez gminę Korycin z sąsiedniego Zagórza i cztery lata później, po remoncie, translokowany na obecne miejsce. Współcześnie pełni funkcję izby regionalnej – w przyziemiu umieszczono gabloty z eksponatami (głównie etnograficznymi i militarnymi), zaś na piętrze znajdują się miejsca noclegowe. W nasypie, na którym stoi wiatrak, mieści się sklep z pamiątkami.

Wiatrak z Zagórza zbudowany został w typowej dla tego rodzaju obiektów konstrukcji słupowo-ryglowej i ma kształt lekko zwężającego się ku górze graniastosłupa nakrytego dwuspadowym dachem z naczółkiem. Jest jednym z nielicznie zachowanych do naszych czasów paltraków, czyli młynów wiatrowych osadzonych na rolkach toczących się po kolistej szynie zamocowanej do fundamentu. Przy pomocy drąga sterowego wiatrak obracany był wokół własnej osi w kierunku wiatru.

Wiatrak wzniesiony został w Zagórzu w latach 1946–1948 i należał pierwotnie do Czesława Kopciszewskiego, który wraz ze swoim bratem Henrykiem brał udział w jego budowie, wykonując elementy z drewna. Elementy metalowe wytworzył Albin Siwicki. Wiatrak był prezentem ślubnym od ojca Czesława, Wiktora. Zastosowano w nim nowoczesne jak na owe czasy wyposażenie, m.in. regulator Watta, który w zależności od prędkości obrotowej wału skrzydłowego sterował wysokością górnego kamienia młyńskiego i ilością zsypywanego ziarna. Wiatrak pracował do 1974 r., w trakcie eksploatacji poddawano go bieżącym naprawom, np. w 1970 r. wymieniono pokrycie dachowe. Dzięki temu długi czas przetrwał w dobrym stanie – jeszcze w 1977 r. zachował kompletne i sprawne wyposażenie, skrzydła oraz pełne poszycie z wióra. Jednak brak użytkowania spowodował stopniową degradację obiektu – na początku XXI w. odnotowano duże ubytki w opierzeniu skrzydeł, pokryciu dachu i poszyciu ścian, wciąż jednak istniały we wnętrzu mechanizmy przemiałowe. Podczas translokacji obiektu przeniesiono szkieletową konstrukcję wiatraka oraz mechanizm przekazywania napędu ze śmigieł na złożenie kamieni. Wykonano nowe śmigi, pokrycie dachowe, poszycie ścian oraz drewniane podłogi, wstawiono okna i drzwi, a także nadano wiatrakowi nową funkcję.