Jaminy - Zespół kapliczek przydrożnych

Podróżując od wsi Czarniewo na wschodzie, przez Jaminy, Lipowo, Mogilnice po Jaziewo na zachodzie, możemy napotkać drewniane kapliczki przydrożne, stojące zwykle w towarzystwie krzyży lub wiekowych drzew.

Do naszych czasów zachowało się na tej trasie osiem kapliczek domkowych zbudowanych w XIX w. i odnowionych na początku XXI w. staraniem mieszkańców poszczególnych wsi. Kapliczki wystawiane były u rozstajów dróg w celach wotywnych, dziękczynnych i obrzędowych, o czym świadczą znajdujące się na nich napisy. Budowane były w konstrukcji zrębowej, posadawiane na kamieniach polnych lub bezpośrednio na gruncie (kilka umieszczono wtórnie na betonowych wylewkach). Obecnie ich daszki pokryte są papą, wiórem lub blachą, a ściany obite szalunkiem. Wewnątrz zachowano nagi, pobielony zrąb, deskowe podłogi i belkowe stropy. Rzuty kapliczek są dość różnorodne: od czworobocznego przez pięcioboczny aż do czworoboku zamkniętego dwubocznie. Dachy wieńczą ozdobne kowalskie krzyże, niekiedy z motywem promienistego słońca lub półksiężyca, umieszczone na drewnianych, tralkowych postumentach. Do wnętrz można zajrzeć przez otwory w ścianie frontowej. Znajdują się tam obrazy religijne, krucyfiksy i drewniane świątki.

Cztery kapliczki zaopatrzone zostały w tabliczki fundacyjne. Zawierają one współczesne transkrypcje XIX-wiecznych napisów, uzupełnionych o dane na temat późniejszych remontów. Kapliczka przy drodze ze Sztabina do wsi Czarny Las i Czarniewo została ufundowana w 1837 r. przez Karola Kundziewicza, a wyremontowana w 2003 r. przez Edmunda Grajewskiego i Tadeusza Łazarskiego. Kapliczka stojąca przy wjeździe do Jamin pochodzi z 1835 r. Została odnowiona w 1938 r. przez Karola Panasewicza, a w 2002 r. przez parafian i proboszcza ks. Edwarda Cwalinę. Przy skrzyżowaniu drogi do Mogilnic i Lipowa usytuowana jest kapliczka z 1861 r., wystawiona kosztem Mateusza i Katarzyny Repnickich oraz odnowiona w 2005 r. przez mieszkańców wsi Lipowo. Z 1838 r. pochodzi kapliczka znajdująca się przed Mogilnicami, którą w 2004 r. wyremontowali mieszkańcy tej wsi.

Szczególne położenie ma kapliczka w Jaziewie, zlokalizowana przy domu numer 104. Wokół niej pochowano w 1915 r. 20 żołnierzy rosyjskich poległych w tzw. bitwie zimowej (14–25 lutego 1915) w Puszczy Augustowskiej.