Stanowisko 1 -- grodzisko (AZP 30-88/) zwane „Zamczyskiem", „Okopem Szwedzkim" lub „Okopem", znajduje się na działce stanowiącej grunty prywatne. Położone jest ok. 650 m na północny wschód od wsi, po południowej stronie drogi z Różanegostoku do wsi Grzebienie. Obiekt jest objęty wpisami do rejestru zabytków pod numerami 212/30/66 (07.03.1966), 30/A (06.12.1984) oraz C-46 (19.07.2004).
Grodzisko ma formę pierścieniowatą, lekko owalną. Usytuowane jest na cyplowatym fragmencie stoku doliny bezimiennej strugi, stanowiącej od strony zachodniej dodatkowy element obronny. Otaczają je dwa wały i fosa, których przebieg jest czytelny w części północnej. Wał wewnętrzny o wysokości 2 m, dochodzący do 4 m w części południowej, został uszkodzony przez zabudowania. Wał zewnętrzny był od niego znacznie niższy. Wymiary zewnętrzne grodziska wynoszą około 75 × 50 m. Majdan wewnątrz grodziska ma wymiary około 25 × 35 m, z wyraźnym wyniesieniem w centralnej części.
W 1922 r. badania archeologiczne na grodzisku, prawdopodobnie sondażowe, przeprowadził Roman Jakimowicz. Informację tę znamy tylko z lakonicznej wzmianki. Ponowił on badania w 1929 r. w związku z niszczeniem odcinka wału zewnętrznego. Przy wale, w części południowej, odkrył ślady spalenizny, a po wewnętrznej stronie zarejestrował relikty dwóch pieców hutniczych. Kolejne wykopy archeologiczne założono w 1986 r. w północno-zachodniej części grodziska, a pro-wadzonymi badaniami kierował Ludomir Łoźny z Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie. Przebadano wówczas fragment wału wewnętrznego grodziska i ustalono, że został on usypany wyłącznie z ziemi oraz pokryty płaszczem glinianym. Dodatkowych śladów konstrukcji nie stwierdzono, choć zarejestrowano wyraźne pozostałości spalenizny. Na majdanie odsłonięto ślady jego użytkowania w postaci warstwy kulturowej. Odkryto wówczas fragmenty naczyń glinianych, róg jelenia, grzebienie kościane oraz fragmenty żużla żelaznego, które mogły być pozo-stałościami z dymarek służących do wytopu żelaza z rudy bagiennej.
Nie wiadomo, jaką funkcję pełnił gród w Grodziszczanach. Nie potwierdziła się hipoteza Aleksandra Kamińskiego, który uważał, że był on strażnicą broniącą południowej granicy terenu jaćwieskiego ludu Źlińców. Nie ma również uzasadnienia doszukiwanie się genezy jego powstania w okresie późnośredniowiecznym lub nowożytnym. Ludomir Łoźny określił ceramikę z grodziska jako „słowiańską", noszącą stylistyczne, mieszane elementy ruskie i mazowieckie, którą datować można na X--XIII w.
Galeria
