W pobliżu wsi Jasionowa Dolina znajduje się cmentarzysko kurhanowe zwane „Szwedzkie Okopy", „Szańce" lub „Kurhany". Zlokalizowane jest około 300 m na północny wschód od wsi, na cyplu u zbiegu dwóch cieków wodnych. Między kurhanami stały jeszcze nie tak dawno zabudowania. Obiekt wpisany został do rejestru zabytków pod nu-merami 72 (08.11.1956), 2/54A (16.12.1967) i C-90 (24.05.2006). Składa się obecnie z trzech dużych, choć mocno rozkopanych kurhanów datowanych na okres I--V w. n.e.
Cmentarzysko obejmowało dawniej dwanaście kurhanów książęcych kultury wielbarskiej o konstrukcji kamienno-ziemnej, rozmieszczonych na krawędzi doliny rzecznej. Wielkość ich nasypów jest zróżnicowana: większe o średnicy 15--21 m osiągały wysokość do 2,25 m, mniejsze, o średnicy 8--14 m i częściowo zniszczonych nasypach w postaci kolistych bruków kamiennych, są ledwo widoczne. Jak wynika z notatek Ro-mana Jakimowicza: "prawie wszystkie okrągłe mają na szczycie mniejsze lub większe zaklęśnięcie są wyłożone na powierzchni kamieniami. Prócz kurhanów jest czworobok kamienny długości ośmiu kroków." Z opowieści przekazanych badaczowi wiadomo, że przynajmniej jeden z kurhanów został wówczas rozkopany i "znaleziono czaszkę ludzką i piszczele.
W 1956 r. badania wykopaliskowe na cmentarzysku przeprowadziła Danuta Jaskanis z Muzeum Podlaskiego w Białymstoku. Pod nasypami ziemnymi przebadanych sześciu kopców znajdowały się centralne rdzenie złożone z kilku warstw kamieni oraz wieńce z głazów umieszczonych u podstawy nasypów. Między nimi odkryto pozo-stałości ognisk obrzędowych, fragmentów glinianych, rytualnie rozbijanych naczyń oraz kości zwierzęcych po obrzędowych biesiadach. Pochówki ciałopalne, zawierające szczątki stosu i usytuowane zwykle centralnie pod nasypem kopca, znajdowały się w kolistych jamach. W przeciwieństwie do wielu podobnych grobowców książęcych wyposażenie pochówków było bardzo ubogie i pozbawione importów z ziem prowincjonalnorzymskich. W nasypach kopców znaleziono fragment ostrogi, sprzączkę i zapinkę z brązu. Jeden z kurhanów, pozbawiony rdzenia kamiennego, nawiązywał formą do typu kurhanów zachodniobałtyjskich kultury sudowskiej, co potwierdziła obecność naczynia tej kultury znalezionego w jamie pod nasypem kopca. Cmentarzysko użytkowane było w późnym okresie wpływów rzymskich aż do początku okresu wędrówek ludów.
Galeria
