Korycin – Kapliczki przy kościele pw. Znalezienia i Podwyższenia Krzyża Świętego

W południowej części Korycina, na wzgórzu przy drodze do Białegostoku, wznosi się monumentalny, neogotycki kościół. Przykościelny cmentarz otoczony jest kamiennym murem, w który włączone zostały dwukondygnacyjna dzwonnica-brama z kamienia i cegły oraz cztery drewniane kapliczki.

Parafia korycińska powstała w 1601 r., kiedy to Hieronim Wołłowicz, podskarbi nadworny, wystawił jej akt erekcyjny. W tym czasie istniał tu już drewniany kościół, według historyka diecezji wileńskiej ks. Jana Kurczewskiego zbudowany w 1571 r. Nie wiadomo, jak długo ta świątynia funkcjonowała i czy dotrwała do 1897 r., z którego pochodzi fotografia drewnianego, bezwieżowego kościoła w otoczeniu kamiennego muru i wieńca starych drzew. Na zdjęciu tym widoczna jest również drewniana kapliczka obita szalunkiem. Została ona zburzona w 1899 lub 1900 r. wraz z południowym murem ogrodzeniowym, gdy poszerzano cmentarz przed budową nowego kościoła, konsekrowanego w 1906 r. Pozostałe kapliczki, zlokalizowane przy murze północnym, zachowały się do dzisiaj.

Kiedy dokładnie zostały zbudowane ani jakim celom pierwotnie służyły - nie wiadomo. W literaturze datuje się je na XVIII w., być może znajdowały się w nich stacje drogi krzyżowej. Józef Maroszek wiązał ich powstanie z przeniesieniem na teren cmentarza przykościelnego z sąsiedniego parku plebańskiego ciągu procesyjnego, służącego uroczystościom związanym z kultem cudownego obrazu Matki Bożej czczonego w korycińskim kościele. Do czasów dzisiejszych przetrwały - jak można przypuszczać - bez większych zmian, pomimo zagrożenia zniszczeniem, jakie wisiało nad kościołem w czasie I i II wojny światowej. Ostatni remont kapliczek przeprowadzono w 1996 r. Są to niewielkie budowle na rzucie pięciobocznym, pozbawione okien, dostępne dwuskrzydłowymi drzwiami. Zostały posadowione na kamienno-betonowych podmurówkach, ich ściany pokrywa pionowy szalunek z listwowaniem, a pięciospadowe dachy gont bitumiczny. Kapliczki włączone są w ciąg kamiennego ogrodzenia cmentarza przykościelnego, na którego teren prowadzą kamienno-ceglane furtki i bramy.

Do drewnianych budynków w otoczeniu kościoła korycińskiego należy też wikarówka umiejscowiona naprzeciwko dzwonnicy, po przeciwnej stronie drogi Białystok-Augustów, oraz przylegający do wschodniego muru cmentarnego wąskofrontowy spichlerz plebański, datowany na pierwszą połowę XIX w. Ten niewielki, ale bardzo dobrze zachowany budynek gospodarczy posadowiony jest na dość wysokiej kamiennej podmurówce. Uwagę zwracają drzwi zewnętrzne ozdobione ułożonymi w romby deseczkami nabijanymi ćwiekami. Na wschód od spichlerza znajdują się pozostałe zabudowania, w tym murowana plebania z 1924 r. otoczona tzw. parkiem plebańskim. Powstał on w XVIII w. w związku z kultem leżącego na jego terenie cudownego źródełka i jest jedynym założeniem parkowym połączonym z plebanią w województwie podlaskim.