RegionyDziedzictwoMapa dziedzictwa
  1. Biebrza I KNOW
  2. artykuły
  3. krasne szkola
Budownictwo Drewniane

Krasne – Szkoła

Na południowym krańcu położonej w Puszczy Augustowskiej wsi Krasne usytuowany jest drewniany budynek szkoły podstawowej. Zbudowano go w 1936 r. i funkcję swą pełnił do 2010 r.

Jest to parterowy budynek z użytkowym poddaszem, w którego zwartej sylwe-cie dominuje stromy czterospadowy dach z facjatami. Płaskie elewacje ożywiają duże okna podzielone na drobne kwatery. Ściany pokryto szalunkiem o zróżnicowanym układzie: do wysokości okien pionowym, wyżej poziomym, końcówki belek stropo-wych zostały ozdobnie podcięte. Wewnątrz budynku zachowała się oryginalna drew-niana stolarka drzwiowa i piece kaflowe. Na parterze mieściły się sale lekcyjne i pokój nauczycielski (kancelaria) dostępne z obszernego, dobrze doświetlonego korytarza, zaś na górze mieszkania dla nauczycieli. Swą bryłą budynek szkoły nawiązuje do tzw. stylu swojskiego, wykształconego na bazie regionalnej architektury renesansowej i baroko-wej po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Jednocześnie daleko idące uproszcze-nia jego formy -- brak dekoracji na elewacjach, stosowanie dużych płaszczyzn i geo-metryzacja bryły -- są przejawem funkcjonalizmu, który w międzywojniu był szeroko

Elewacja tylna szkoły

rozpowszechniony, również w budownictwie drewnianym. Użycie drewna jako budul-ca oraz zastosowanie tradycyjnego układu szalunku pozwoliło wpisać szkolny gmach w wiejski krajobraz.

Szkoła w Krasnem jest dobrym przykładem obiektu użyteczności publicz-nej z okresu, gdy budowała się polska państwowość. Bardzo duży nacisk kładziono wówczas na edukację najmłodszych i walkę z analfabetyzmem, traktując nowocze-sny system oświaty jako warunek rozwoju kraju. Wzniesiono tysiące szkół -- zarówno z drewna, jak i cegły, większość według wzorników opracowywanych przez zawodo-wych architektów na zlecenie rządu. Za niezwykle istotne uznawano higieniczne wa-runki nauczania, czyli właściwe oświetlenie i ogrzanie sal lekcyjnych oraz wydzielenie miejsca na rekreację uczniów, czemu w mniejszych szkołach służył obszerny korytarz doświetlony dużymi oknami. Teren wokół szkoły miał pozostawać niezabudowany, obsadzony roślinnością, najlepiej częściowo zagospodarowany na boisko i ogródek. W budynku szkolnym bardzo często lokowano też kilka mieszkań dla pracowników szkoły, przeważnie znajdowały się one na poddaszu, w osobnym skrzydle (wówczas miały oddzielne wejście z klatką schodową) lub w innym budynku.

W województwie podlaskim zachowały się również inne drewniane szkoły z tego okresu, wybudowane zarówno w stylu tradycjonalnym (Popławce, gm. Kuźnica, Kra-sne, gm. Janów), jak i funkcjonalistycznym (Huta, gm. Sztabin, Danowskie, gm. No-winka). Większość z nich pozostaje od wielu lat nieużytkowana.

Ze względu na to, że szkoła w Krasnem zachowała swoje walory architektoniczne, została w 2008 r. wyróżniona w Konkursie na Najlepiej Zachowany Zabytek Wiej-skiego Budownictwa Drewnianego w Województwie Podlaskim.

Powiązane artykuły

Budownictwo Drewniane
Wszystkie artykuły

Giełczyn – Kościół pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny

14 marca 2026 | 5 min. czytania

Więcej

Brzeziny – Kaplica cmentarna

14 marca 2026 | 2 min. czytania

Więcej

Laskowiec – Kościół pw. Najświętszego Serca Jezusowego, obecnie Izba Regionalna Doliny Biebrzy

14 marca 2026 | 4 min. czytania

Więcej

Lokalna Grupa Działania – Fundusz Biebrzański 

ul. Goniądzka 6,
16-150 Suchowola 

tel. 85 71 28 307 

e-mail: sekretariat@biebrza-leader.pl

Lokalna Grupa Działania – Fundusz Biebrzański  © copyright 2026, wszystkie prawa zastrzeżone