Szaciłówka – Wiatrak holender

Wiatrak w Szaciłówce jest bardzo dobrze widoczny z drogi Białystok-Augustów. Znajduje się na niewielkim wzgórzu wśród pól, niedaleko Korycina.

Został zbudowany w latach 1932-1937 przez Kazimierza Bartulewicza. Młyn pracował do 1948 r. - wówczas zdjęto śmigi, a do wału próbowano wmontować me-talową głowicę. Jednak zabiegu tego zaniechano, a śmigi pozostawiono na ziemi, gdzie ich fragmenty leżały jeszcze w latach 70. XX w. W 1950 r. zdemontowano mechanizmy przemiału zboża. Wówczas wiatrak utracił swą funkcję i od wielu lat pozostaje nieużytkowany, pozbawiony skrzydeł i większości wyposażenia. Ze względu na swoje wartości, głównie naukowe i artystyczne (Mieczysław Pawlik, znawca młynów wiatrowych, uznał go za jeden z najpiękniejszych wiatraków Białostocczyzny), został w 1977 r. wpisany do rejestru zabytków.

Wiatrak w Szaciłówce jest typowym holendrem wzniesionym w konstrukcji szkieletowej na rzucie regularnego ośmioboku. Podmurówka została wykonana z ka-mienia polnego połączonego zaprawą cementową. Bryła budowli ma kształt zwężającego się ku górze ściętego ostrosłupa o wysokości całkowitej 12,3 m. Tworzą ją podwalina i oczep połączone skośnie ustawionymi słupami, spiętymi poziomymi ryglami i zastrzałami. Na oczepie spoczywa dębowy pierścień i dwie dębowe krężyny z rolkami stanowiące podstawę ruchomej czapy. Wnętrze wiatraka podzielone jest na trzy kondygnacje naziemne i jedną podziemną.

Dach budowli wieńczy metalowa chorągiewka z wyciętą datą ukończenia budowy (1937). Takie chorągiewki umieszczano też na innych wiatrakach, np. koźlak w Szczęsnowiczach (gm. Szudziałowo) zaopatrzony jest w chorągiewkę z imieniem Jan.

W ostatnich latach wiatrak w Szaciłówce przeszedł konserwatorski remont, w trakcie którego wymieniono stare pokrycie ścian zewnętrznych (wiór i szalunek) na nowy wiór, osłonięto podstawę czapy deskowaniem, a także zmieniono blaszane pokrycie dachowe i stolarkę okienną. Dzięki remontowi zabytkowy wiatrak w Szaciłówce ma szansę na dalsze trwanie w krajobrazie.