Stanowisko 1 - grodzisko zwane „Okopy"- położone jest ok. 800 m na południowy wschód od wsi. Zabytek jest objęty wpisem do rejestru zabytków pod numerami 67/A (25.10.1968) oraz C-52 (20.09.2004).
Stanowisko zarejestrował w końcu XIX w. rosyjski archeolog Fiodor Pokrowski, a powtórzyli za nim autorzy „Słownika geograficznego". Znane było wówczas jako grodzisko w Kładziewie. Na przełomie wieków teren ten był w użytkowaniu rolniczym, a w czasie orki wyorywano tu "żelazne pręty i żelazne ostrza kopij; ostatnich znalezisk liczy się nie mniej niż sześć."
Gród otoczony jest pojedynczym wałem pierścieniowatym o szerokości u podstawy ok. 9-10 m i zachowanej obecnie wysokości do 1,5 m. Wzniesiony został różnymi metodami, dostosowanymi do warunków terenowych. W partii od strony wysoczyzny tworzył go nasyp żwirowato-ziemny, który od wnętrza grodu wzmocniono konstrukcjami drewniano-kamiennymi. Od strony rzeki podstawa stoku została umocniona kilkuwarstwowym brukiem kamiennym. Drewniana konstrukcja wału od wewnętrznej strony miała formę rusztową, od strony rzeki umocnioną kamieniami i gliną. Na szczycie znajdowała się palisada z drewna dębowego. Od strony północno-zachodniej i zachodniej usytuowany był rów pełniący rolę fosy obronnej. Od wschodu naturalną barierę tworzyła dolina rzeki Sokołdy, a od południa zabagniona dolina rozlewiska rzeki i jej dopływu. Majdan grodziska ma średnicę 62 m.
Wykopaliskowe badania archeologiczne prowadzono na grodzisku i przylegającej otwartej osadzie (stanowisko 14) w latach 2006--2009 oraz 2014--2018, najpierw pod kierunkiem Urszuli Stankiewicz, a następnie Kornelii i Aleksandra Piaseckich z Muzeum Podlaskiego w Białymstoku. W wyniku badań odkryto pozostałości warstwy ze spalenizną interpretowane jako ślady pożaru grodu. Wewnątrz obiektu obronnego wolnostojąca zabudowa koncentrowała się przy wale. Były to domy nieznacznie zagłębione w podłoże, z kamiennymi paleniskami wewnątrz. W południowo-zachodniej części znajdował się okazały dom wolnostojący o konstrukcji słupowej, prawdopodobnie z podcieniami. W trakcie badań pozyskano liczny materiał zabytkowy -- fragmenty naczyń glinianych i zabytków metalowych, które datują funkcjonowanie grodu od IX do schyłku X lub do trzeciej ćwierci XI w., a przyległej osady na XII-XIII w. Ciekawym znaleziskiem jest odkrycie kilkunastu arabskich dirhemów -- monet srebrnych, srebrnych ozdób i odważnika, które są świadectwem dalekosiężnych kontaktów handlowych. Gród mógł pełnić funkcję faktorii handlowej na „szlaku biebrzańskim", łączącym obszar kalifatu bagdadzkie-go z terenami nadbałtyckimi. Wśród zabytków metalowych wyróżniono: krzesiwa, gwoździe, sprzączki, fragment topora, grot włóczni oraz kilkaset grotów strzał. Te ostatnie mają różnorodne formy używane przez wojska ruskie korzystające z zaciężnej pomocy ludów północy - wikingów. Charakterystyczny jest fakt, że zdecydowana większość grotów strzał znaleziona została wewnątrz grodziska, świadcząc o intensywnym ostrzale prowadzonym przez napastników. Gród, pełniący funkcję okręgu osadniczego na mazowiecko-jaćwieskim pograniczu, został wówczas spalony i nigdy go nie odbudowano.
Rozpoznano również ślady osadnictwa wczesnośredniowiecznego wokół grodu. W latach 2014-2016 Kornelia Piasecka przeprowadziła badania sondażowe na południowy zachód i zachód od grodziska w Trzciance. Miały one na celu weryfikację wyników badań nieinwazyjnych przeprowadzonych na stanowisku w 2013 r., podczas których zarejestrowano ślady mogące świadczyć o użytkowaniu tego terenu we wczesnym średniowieczu. Po kilku latach przerwy wznowiono badania wykopaliskowe w 2019 r. Odkryto liczne pozostałości średniowiecznej osady: paleniska, dołki słupowe i jamy gospodarcze. Z zarejestrowanych warstw kulturowych i obiektów pozyskano liczny materiał zabytkowy, w tym m.in.: ponad 3000 fragmentów naczyń glinianych, przedmioty metalowe, głównie groty strzał, żelazny nożyk, kilka przęślików, osełkę kamienną, fragmenty tkanin oraz materiał kostny ludzki i zwierzęcy.
Galeria
